1839 r. - pierwsze użycie pojęcia "inżynieria chemiczna"

W 1968 r. w pracy opublikowanej w British Journal for the History of Science (Brytyjskie Czasopismo dotyczące Historii Nauki) zacytowano Jamesa F. Donatelly’ego, który użył w 1839 roku pojęcia „inżynieria chemiczna” w odniesieniu do produkcji kwasu siarkowego. Według Encyklopedii Historii Nauki w Stanach Zjednoczonych (The History of Science in United States: An Encyclopedia) nazwa ”Inżynieria chemiczna” pojawiła się około 1880 roku. Pojęcie to odnosiło się do zastosowania urządzeń mechanicznych (aparatury) w przemyśle chemicznym. Już w roku 1910 termin ”chemical engineer” (inżynier o specjalności inżynieria chemiczna) był już w powszechnym użyciu w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

1887 r. - Idea operacji jednostkowych

Inżynieria chemiczna powstała na gruncie rozwoju operacji jednostkowych, podstawowej idei tej dyscypliny. Większość źródeł zgodnie wymienia George’a Edwarda Davisa (1850-1906), jako pioniera tej idei, który istotnie przyczynił się do ich rozwoju. Wygłosił on cykl wykładów na temat operacji jednostkowych w Manchester Technical School (dzisiejszy Uniwersytet w Manchester, Instytut Nauki i Technologii) w 1887 roku, uważany za jeden z pierwszych z dziedziny inżynierii chemicznej. Trzy lata wcześniej, Henry Edward Armstrong prowadził kierunek studiów w zakresie inżynierii chemicznej na City and Guilds of London Institute. Kierunek ten nie cieszył się zbyt dużą popularnością, gdyż jego absolwenci nie byli doceniani przez ówczesnych pracodawców, którzy zatrudniali głównie chemików i mechaników.

1888 r. - Inżynieria chemiczna jako kierunku studiów

Począwszy od 1888 roku, M. Lewis Norton prowadził na Massachusetts Institute of Technology (MIT) pierwsze studia na kierunku inżynieria chemiczna w Stanach Zjednoczonych. Kurs Nortona był wówczas zasadniczo podobny do kursu Armstronga. Jednak oba kursy po prostu łączyły chemię i przedmioty inżynierskie. Realizatorzy tego pomysłu napotykali trudności w przekonywaniu inżynierów, że byli oni zarówno inżynierami jak i chemikami, a nie po prostu chemikami. Wykłady dotyczące operacji jednostkowych zostały wprowadzone do programu studiów przez Williama Hultza Walkera w 1905 roku. Już przed 1920 rokiem, operacje jednostkowe stały się ważnym aspektem inżynierii chemicznej w MIT i na innych uniwersytetach amerykańskich, jak również w Imperial College w Londynie.

1908 r. - Inżynieria chemiczna jako dyscyplina naukowa

Założony w 1908 roku American Institute of Chemical Engineers (AIChE), odegrał kluczową rolę w uznaniu inżynierii chemicznej za odrębną dziedzinę nauki, a operacji jednostkowych, jako podstawy inżynierii chemicznej. W raporcie AIChE z 1922 roku zdefiniowano inżynierię chemiczną, jako "naukę samą w sobie, której podstawą są operacje jednostkowe" i opublikowano listę uczelni, które oferowały pełne studia na kierunku inżynieria chemiczna. Jednocześnie promowanie inżynierii chemicznej, jako odrębnej nauki, w Wielkiej Brytanii doprowadziło do założenia Institution of Chemical Engineers (IChemE) w 1922 roku. IChemE również przyczynił się do uznawania operacji jednostkowych za istotę tej dyscypliny naukowej.

1940 r. - Nowe koncepcje i innowacje

Do roku 1940 stało się oczywiste, że sama koncepcja operacji jednostkowych była niewystarczająca dla rozwoju inżynierii chemicznej (reaktory chemiczne). Tematyka operacji jednostkowych na wykładach inżynierii chemicznej w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych dominowała do roku 1960. Jednocześnie coraz większą uwagę zaczęto skupiać na zjawiskach transportowych. Postęp w inżynierii chemicznej przed i po drugiej wojnie światowej były głównie inspirowany przez przemysł petrochemiczny. Intensywnie rozwijała się także inżynieria biochemiczna, przemysł farmaceutyczny (masowa produkcja antybiotyków, takich jak penicylina i streptomecyna), przemysł tworzyw sztucznych etc.

1950 r. - Inżynieria bezpieczeństwa

Po roku 1950 zauważyć można brak znaczących innowacji w rozwoju przemysłu chemicznego. W latach 1950-1973 miał miejsce spadek cen energii i surowców. W okresie tym wzrosło również zainteresowanie zagadnieniami bezpieczeństwa oraz wpływem na środowisko dużych zakładów chemicznych. W książce Silent Spring z 1962 r., Rachela Carson ostrzegała czytelników przed szkodliwym wpływem DDT, który stosowany był powszechnie, jako skuteczny środek owado- bójczy. Katastrofa w fabryce chemicznej we Flixborough (Wielka Brytania), która wydarzyła się w 1974 r., spowodowała śmierć 28 osób, i zniszczenie trzech sąsiednich wiosek. Katastrofa fabryki chemicznej w Bhopal w Indiach w 1984 r., spowodowała prawie 4000 ofiar śmiertelnych. Te i inne wypadki spowodowały utratę dobrej reputacji przemysłu chemicznego, jako bezpiecznego i zaczęto większą uwagę koncentrować na problemach ochrony środowiska i bezpieczeństwa (BHP). Dodatkowo, IChemE zalecił, aby inżynieria bezpieczeństwa została uwzględniona w programach nauczania wyższych uczelni akredytowanych po roku 1982.

Postęp w ostatnich latach

Rozwój informatyki przyczynił się do ulepszenia metod projektowania i zarządzania zakładami chemicznymi, a także ułatwił wykonywanie obliczeń oraz sporządzanie rysunków, które wcześniej wykonywane były ręcznie. Również sfinalizowanie programu poznania ludzkiego genomu (HGP, ang. Human Genome Project) postrzegane jest, jako znaczące wydarzenie, które spowodowało duży postęp nie tylko w inżynierii chemicznej, ale także w biotechnologii. Perspektywa wyczerpania paliw kopalnych wymusiła postęp w dziedzinach zastosowania odnawialnych (energia słońca, wody, powietrza i geotermiczna) oraz niekonwencjonalnych źródeł energii (np. pompy ciepła, ogniwa paliwowe, energetyka wodorowa).